In Duitsland zijn ze dol op kerstmarken, zo ook in Berlijn. De Weihnachten-stemming zit er al goed in bij onze oosterburen. De Morgenpost heeft zelfs de speciale Weihnachtslieder-quiz!

De eerste strofe krijg je te lezen en daarna moet je zelf bedenken hoe het liedje verder gaat.

Niet alleen goed om in de stemming te komen als je een Duitse kerstmarkt bezoekt, maar ook goed voor je Duits.

Hoe gaat bijvoorbeeld dit liedje verder?
“Am Weihnachtsbaume die Lichter brennen,
wie glänzt er festlich, lieb und mild,
als spräch er: Wollt in mir erkennen
getreuer Hoffnung stilles Bild!”

Start de Weihnachtslieder-quiz!

Vanaf maandag 2 december is er niets meer over van ‘Erichs Lampenladen’; oftewel het Palast der Republik (PDR). Het gebouw dat vanaf halverwege de jaren zeventig de Oost-Duitse Volkskammer huisvestte en dienst deed als Kulturhaus werd in 1990 gesloten.

Restanten PDR. Foto: Allert Aalders.

Een oud-professor van de Humboldt Universiteit herinnert zich een feest van dezelfde universiteit in PDR. “Het was een fantastische avond. Zo’n avond die je nooit vergeet. Er kon wel vijfduizend man in de zaal, live muziek, mooie Jazz en iedereen danste”.

Alles moet verdwijnen
De professer vult aan: “Deze stad kan niet met zijn geschiedenis omgaan. In het centrum is er bijna niets meer dat nog herinnert aan de DDR-tijd. Ja, het Tränenpalast, maar van de Muur vindt je nauwelijks nog iets terug. Alsof alles moet verdwijnen. Het Palast der Republik had gebruikt kunnen worden als een blijvende verwijzing naar het gedeelde Berlijn. Ook voor de generaties na ons.”

Lampenladen
Het Palast werd in de volksmond ook wel ‘Erichs Lampenladen’ genoemd. Doordat de foyer werd verlicht met vele duizenden lampen. Voor de bouw van het Palast werd vijfduizend ton asbest gebruikt.

Huis van leugens
De Berlijnse band Einstürzende Neubauten gaf in 2004 een concert in het Palast. Een van de nummers die Blixa en companen speelden was ‘Haus der Lüge’.

Lees ook: Amerikaanse steun voor Berliner Stadtschloss.

Blixa Bargeld over Palast der Republik: “Nadat wij er speelden werd het Palast gesloopt. Ik hoop dat de geschiedenis de legende creërt dat het is gesloopt omdat wij er speelden”.


Einstürzende Neubauten ‘Haus der Lüge’ – Palast der Republik

Er werd al gesproken over de ‘Grey East Side Gallery’. Het stuk muur tussen de Oberbaumbrücke en Ostbahnhof dat in het voorjaar van 1990 door honderden kunstenaars van over de hele wereld werd beschilderd. Restauratie is hoog nodig, want dit stuk Muur heeft zwaar te lijden onder weersinvloeden en uitlaatgassen.

De bekende trabant. Kunstenares: Birgit Kinder.

East Side Gallery geldt met een lengte van bijna anderhalve kilometer als ’s werelds langste openlucht galerie.

Vluchtpogingen
Tijdens het startschot voor de restauratie (half oktober) herinnerde André Schmitz, Berlijns staatssecretaris voor Cultuur, aan het feit dat er bij de voormalige grensovergang langs de Spree ook verscheidene vluchtpogingen zijn ondernomen. Waarvan enkele met dodelijke afloop.

Vijf DDR-burgers overleefden hun vlucht naar de vrijheid niet. Daarnaast stierven er ook twee West-Berlijnse vrouwen die de Spree overzwommen naar het Oosten. Ook verdronken er vijf kinderen die tijdens het spelen in de Spree, aan de Westzijde, in het water vielen en door de situatie aan de grens niet op tijd konden worden gered. Ze waren tussen de vijf en acht jaar oud.

De restauratie moet in 2009 gereed zijn; het is dan twintig jaar geleden dat de Muur viel.

Berlin News: Sanierung der East Side Gallery – Jubii TV

Zie ook het fotoverslag van de Berliner Zeitung over de restauratie van East Side Gallery.

De vakgroep Filosofie en Geesteswetenschappen van de Vrije Universiteit Berlijn huldigt schrijver Cees Nooteboom met een eredoctoraat. Hij ontvangt het docotoraat op 13 november vanwege zijn “uitmuntende verdiensten als schrijver, dichter en essayist”.

FU huldigt Nooteboom

Nooteboom heeft dan ook een speciale band met de Duiste hoofdstad. Eind jaren tachtig woonde hij enige tijd in Berlijn en schreef drie boeken over de stad.

Vertegenwoordiger

De Vrije Universiteit roemt Nooteboom als vertegenwoordiger van de Wereldliteratuur en tegelijk als een schrijver die, door zijn werk, op een bijzondere wijze is verbonden met Berlijn en zijn bewogen verleden.

Berlijnse notities

In zijn essays ‘Berlijnse notities’ beschrijft hij de val van de Muur en de maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. Eind jaren negentig publiceerde Nooteboom ‘Terugkeer naar Berlijn’ en ‘Allerzielen’. Dit laatste boek wordt ook wel geroemd als zijn grote ‘Berlijn roman’.

Nooteboom debuteerde in 1955 met de roman ‘Philip en de anderen’.

Berlijn-literatuur
Wil je meer lezen over Berlijn? Kijk dan ook eens op de pagina met ‘Boeken over Berlijn’.

De woninghuren stijgen in Berlijn, zo blijkt uit een onlangs verschenen rapport, en ook de prijzen in restaurants gaan omhoog. “Komt door al die toeristen”, mopperde een Berlijnse vriend. Maar Berlijn is ondanks de prijsstijgingen nog altijd aanzienlijk goedkoper dan Nederland.

De Knorrpromenade: da

In wijken als Friedrichshain, Kreuzberg en Neukölln krijg je al een goede maaltijd voor zo’n 5 tot 7 euro. Berlijners begrijpen er niets van als ik ze uitleg dat ik voor hetzelfde maal in Nederland al snel 15 euro betaal.

De 500 euro die ik ooit maandelijks neertelde voor een kamer van 25 vierkante meter vinden ze al helemaal onbegrijpelijk.

Ter vergelijk: in Berlijn betaal je voor een woning van zo’n 45 vierkante meter ongeveer driehonderd euro en zo’n 560 euro voor een van 90 vierkante meter. Hier komen dan nog wel kosten bij voor gas, licht en water.

Acute depressie
Het goedkoopst woon je in Marzahn-Hellersdorf. Je zit dan wel midden in de troosteloze Oost-Duitse ‘Plattenbau’, waar je alleen al van een wandeling een acute depressie krijgt.In Charlottenburg-Wilmersdorf, Steglitz-Zehlendorf en Mitte zijn de woningen het duurst. Daar vragen verhuurders zo’n 7 euro per vierkante meter.

Boxhagener Straße, Friedrichshain. Foto: Allert Aalders

Yuppen
Een dergelijke ontwikkeling is ook waar te nemen in Friedrichshain en Kreuzberg. Beide wijken kennen een zeer levendige culturele scene en dat vinden projectontwikkelaars blijkbaar interessant.

Ze kopen oude woningen op, verbeteren ze en verhuren de panden voor aanzienlijk hogere bedragen. Een gevaarlijke ontwikkeling vinden sommige bewoners: voor veel mensen uit de creatieve sector worden de woningen onbetaalbaar en zij worden zo gedwongen de wijk te verlaten. Yuppen komen er voor in de plaats.

Bergafwaarts
Ik keek toch ook wel raar op toen ik afgelopen zomer ineens Bentleys door de straten van Boxhagener (een buurt in Friedrichshain) zag rijden. “Het gaat hier echt bergafwaarts”, meldde dezelfde vriend die eerder al klaagde over toeristen.

Singles
In Berlijn is er overigens vooral vraag naar kleine woningen. Dit komt doordat meer dan de helft van de 1,9 miljoen huishoudens bestaat uit alleenstaanden. Onderzoekers verwachten dat het aantal eenpersoonshuishoudens alleen maar zal toenemen en dat betaalbare woningen voor deze groep schaars worden.

Juist voor kleinere woningen zijn de vierkantemeter prijzen het hoogst. Meer dan 85 procent van de Berlijners bewoont een huurwoning.

Enkele honderden mensen demonstreerden gisteren tegen de sluiting van vliegveld Tempolhof. Want donderdagnacht, stipt 0.00 uur, vertrok het laatste vliegtuig van de ruim tachtigjarige ‘moeder aller luchthavens’.

Monument voor de Luchtbrug.

Berlijnse media zijn melancholisch: “Tempelhof veranderde het leven van de Berlijners”, “De senaat ontneemt de stad een historisch en politiek symbool”, “Een treurige dag voor Berlijn” en “Het einde van een legende”.

Eiland van vrijheid
Tempelhof geldt als een van de eerste verkeersluchthavens ter wereld en kreeg vooral bekendheid als Luftbrücke tijdens de Sovjet-blokkade van West-Berlijn in 1948 en 1949.

Via Tempelhof voorzagen de Geallieerden de Berlijners van miljoenen tonnen levensmiddelen en kon het westelijk deel van de stad overleven als een ‘eiland van vrijheid en democratie’.

Kinder-Luchtbrug
Maar er was nog een andere luchtbrug: de ‘Kinder-Luftbrücke’ van de US-Airforce en het Rode Kruis. In 1984 en 1949 was er al een ‘kleine’ Kinder-Luftbrücke. Kinderen van vluchtelingen werden naar het westelijk deel van Duistland gevlogen om op adem te komen.

In de jaren vijftig werd dit voortgezet. Kinderen uit arme DDR-gezinnen vertrokken via Tempelhof naar het westen om hun vakanties door te brengen bij gastgezinnen.

Rosinenbomber
Horst Garschig was één van hen. Als twaalfjarige jongen werd hij in 1948 door een Amerikaanse piloot naar pleegouders in Beieren gevlogen. Zijn ‘vlucht naar de vrijheid’ staat nog vers in zijn geheugen gegrift.

Garschig was zo onder de indruk van de enorme aantallen Rosinenbomber, dat het afscheid van zijn ouders weinig indruk meer op hem maakte. “Ich konnte das erste Mal Berlin von oben sehen, und meine Gefühle waren hin- und hergerissen. Auf Wiedersehen, Berlin!”

De grootste
De geschiedenis van Tempelhof begint in 1909. Toen nog een groot veld waar de Amerikaanse vliegtuigbouwer Otto Wright experimenteerde met zijn bouwsels. In 1924 begon de bouw van Tempelhof en het in 1936 geopende luchthavengebouw gold destijds als een van de grootste ter wereld met een oppervlakte van 284.000 vierkante meter.

Filmstudio
Eerder dit jaar kregen Berlijners de gelegenheid om via een referendum stemmen over de toekomst van Tempelhof. Maar de vereiste opkomst van 25 procent van stemgerechtigden werd niet gehaald. De luchthaven wordt echter niet gesloopt, de gebouwen vallen onder monumentzorg en uiteindelijk wil Berlijn er bedrijven huisvesten. Filmstudio Babelsberg zou al geïnteresseerd zijn.

Luchtbrug-quiz
Meer weten over Tempelhof en de Luchtbrug? Doe de ‘Luftbrücke-quiz’: Zebra, aap of toch een kameel?

(Bronnen: Morgenpost, Tagesspiegel, Berliner Zeitung, Alliiereten-museum).

Al eerder berichtte ik over de “Holländische snackbar De Molen” in Berlijn (Friedrichshain). Nu kun je Uwe ook live zien, omroep zibb ging toch ook maar eens patatjes eten bij De Molen:

Lees ook: “Frietje met, bij de Nederlandse Berlijner”.

Het is even stil geweest op mijn Berlijn-blog. Na twee maanden genieten van de stad, moest ik in september toch echt weer terug naar Utrecht. Dus geen eigen Berlijn-ervaringen meer om over te schrijven. Dat was nu juist het hele idee achter mijn blog; wat ik zag en ervoer vatten in verhalen.

T.Raumschmiere. Foto: Allert Aalders

Maar ik ga vrolijk door met deze blog! Het idee is om dagelijks interessante nieuwsfeiten uit Berlijnse media te presenteren.

Dat zou moeten lukken met de stad die nooit lijkt te slapen. Gelukkig komt Berlijn ook nog wel eens naar Utrecht. En Groningen en Amsterdam in dit geval.

I Tank U
Voor de agenda’s van muziekliefhebbers: woensdag 5 november speelt Berliner T.Raumschmiere, Duitsland nummer 1 techno-punkrocker, met band in Tivoli-De Helling. Drie dagen later, zaterdag 8 november, staat de band in het Groningse Vera. Op 7 december volgt er nog een show in de Melkweg.

Tour
Eind september verscheen het nieuwe album ‘I Tank U’, dus alle reden voor een tour. Millionaire’s Tim VanHamel, de Puppetmastaz, Deichkind en onze eigen Utrechtse Lilian Hak werkten mee aan die neue Platte. Je kunt ‘I Tank U’ al beluisteren via de 3VOOR12 Luisterpaal.

Shitkatapult
T.Raumschmiere is overigens Marco Haas. Haas komt oorspronkelijk uit Heidelberg, maar verhuisde zo’n tien jaar geleden naar Berlijn waar hij met vrienden zijn eigen label Shitkatapult begon. “Special musick for special people” is het adagium. Shitkatapult brengt muziek uit van onder andere: Apparat, Das Bierbeben, Fenin, Phon.o, en Warren Suicide. Deze laatste band verzorgt ook het voorprogramma tijdens de aankomende Europese tour.

Weer een leuk Berlijn-spelletje gevonden: Guess where Berlin op Flickr.com. Op deze Flickr-site vind je foto’s van Berlijn en vervolgens moet je raden waar ze zijn genomen.

Waar vind je deze trap? Foto: Allert Aalders

Leuk voor de Berlijn-kenners onder ons, maar zeker ook een aanrader voor degenen die nog niet eerder in de stad waren; de foto’s zijn namelijk prachtig!

Ga naar: Guess where Berlin.

‘Holländische pommes en kroketten, diverse belegte frische broodjes’ staat in oranje letters op de etalageruit te lezen. Oranje vlaggetjes en een Heineken reclamebord maken het geheel compleet. Sinds juli heeft Berlijn een heuse ‘Holländische Snackbar’: De Molen. De patatten van Uwe behoren al tot de top drie van de hoofdstad.

Uwe Hübner voor zijn snackbar. Foto: Allert Aalders.

“Ik ben een Nederlandse Berlijner, of een Berlijnse Nederlander,” lacht de 48-jarige Uwe Hübner. In vier maanden bouwde hij met hulp van vrienden de voormalige winkel om tot de perfecte cafetaria.

Opbloeien
“Er zit veel bloed, zweet en tranen in deze zaak. Ik heb alles zelf gedaan. Van de toonbank tot de afzuiginstallatie op het dak. Het is hard werken en natuurlijk heb je stress. Maar het is goede stress; ik bloei hier helemaal van op.”

Uwe groeide als pleegkind op in Nederland, vlakbij Utrecht. Hij leerde daar zijn vrouw kennen en woont nu al weer 25 jaar in Berlijn.

“Ik heb lange tijd een goede baan gehad bij een afvalverwerkingsbedrijf in Duitsland. Toen mijn moeder op sterven lag, deden ze ineens moeilijk. Dan houdt het op. En als je als veertigjarige werkloos wordt, vind je niet zo maar een nieuwe baan.” Zeven jaar zat Uwe zonder werk. Hij besloot zijn lot in eigen hand te nemen en zijn plannen voor een Nederlandse snackbar in Berlijn te verwezenlijken.

Missie
“Ik wilde iets unieks. Iets wat nog niemand kende. Dat heeft zeker ook te maken met mijn perfectionisme. Ik wil me onderscheiden van de rest. Duitsers kennen Nederland vooral van het voetballen en de sleurhut. Dit land heeft ook nauwelijks een snackcultuur. Oké, je hebt de curry- en bratwurst, maar daar houdt het mee op.” Uwe ziet het dan ook als zijn missie om de Berlijners kennis te laten maken met de Nederlandse snackcultuur.

Uwe aan het werk. Foto: Allert Aalders.

Erdnußbutter?
De Holländische kroketten en frikandellen kennen de Berlijners dus niet, hoe wordt De Molen dan ontvangen?

“De meeste Berlijners namen alleen een patatje als ze hier voor het eerst komen. En bij satésaus denken de meesten aan Erdnussbutter, maar als ik ze ze laat proeven, lopen ze er mee weg!”

Uwe brengt de onbekende Hollandse snacks aan de man. Je moet echt kunnen verkopen vindt hij: “Ik laat ze een keer een bitterballetje proeven, of wat andere snacks.”

“Dan merk je dat ze vaker komen en later ook de kroketten, een kaassoufflé of een frietje met picallily proberen.”

Lekkerder dan de Mac
In de twee maanden dat De Molen open is, bakte Uwe al meer dan duizend kilo patatten. Hij richt zich voornamelijk op jongeren tussen de twintig en veertig jaar.

“De tieners gaan vooral naar MacDonalds. Laatst kwam er een vader met zijn zoontje hier eten en het kind vond de frietjes wel tien keer lekkerder dan bij de Mac. Mijn frieten zijn dan ook vers. Want ik wil alleen kwaliteit.”

Sateetje met atjar
Maar wat is eigenlijk de lievelingssnack van Uwe zelf? “Dat is toch een sateetje. Met een beetje atjar tjampoer. En natuurlijk een patatje!” En Uwe heeft ambities. Over een aantal jaren hoopt hij drie tenten te hebben. Want De Molen kan er ook best in Hamburg zijn.

Meer informatie
Je vindt Snackbar De Molen aan de Neue Bahnhof Straße 26a in Friedrichshain. Vlakbij station Ostkreuz. Meer informatie: www.demolen.de. Vanaf volgende week is ook kibbeling verkrijgbaar bij De Molen.