Erichs Lampenladen is niet meer

Vanaf maandag 2 december is er niets meer over van ‘Erichs Lampenladen’; oftewel het Palast der Republik (PDR). Het gebouw dat vanaf halverwege de jaren zeventig de Oost-Duitse Volkskammer huisvestte en dienst deed als Kulturhaus werd in 1990 gesloten.

Restanten PDR. Foto: Allert Aalders.

Geschiedenis wordt gebouwd
Berlijn is nu zo’n twee jaar bezig met de sloop. In 2010 moet op dezelfde plek het Berliner Stadtschloss herijzen. Geschiedenis wordt opnieuw opgebouwd. Het schloss stond namelijk, tot zijn verwoesting, op de locatie van het Palast.

Restauratie East Side Gallery

Er werd al gesproken over de ‘Grey East Side Gallery’. Het stuk muur tussen de Oberbaumbrücke en Ostbahnhof dat in het voorjaar van 1990 door honderden kunstenaars van over de hele wereld werd beschilderd. Restauratie is hoog nodig, want dit stuk Muur heeft zwaar te lijden onder weersinvloeden en uitlaatgassen.

De bekende trabant. Kunstenares: Birgit Kinder.

East Side Gallery geldt met een lengte van bijna anderhalve kilometer als ’s werelds langste openlucht galerie.

Vluchtpogingen
Tijdens het startschot voor de restauratie (half oktober) herinnerde André Schmitz, Berlijns staatssecretaris voor Cultuur, aan het feit dat er bij de voormalige grensovergang langs de Spree ook verscheidene vluchtpogingen zijn ondernomen. Waarvan enkele met dodelijke afloop.

Afscheid van een legende

Enkele honderden mensen demonstreerden gisteren tegen de sluiting van vliegveld Tempolhof. Want donderdagnacht, stipt 0.00 uur, vertrok het laatste vliegtuig van de ruim tachtigjarige ‘moeder aller luchthavens’.

Monument voor de Luchtbrug.

Berlijnse media zijn melancholisch: “Tempelhof veranderde het leven van de Berlijners”, “De senaat ontneemt de stad een historisch en politiek symbool”, “Een treurige dag voor Berlijn” en “Het einde van een legende”.

Eiland van vrijheid
Tempelhof geldt als een van de eerste verkeersluchthavens ter wereld en kreeg vooral bekendheid als Luftbrücke tijdens de Sovjet-blokkade van West-Berlijn in 1948 en 1949.

Via Tempelhof voorzagen de Geallieerden de Berlijners van miljoenen tonnen levensmiddelen en kon het westelijk deel van de stad overleven als een ‘eiland van vrijheid en democratie’.

Een plek voor bescherming en oppositie

Ruim veertig jaar woont Frau Schütze al in Friedrichshain. In het enige blauwe haus aan een drukke toeristische straat. Anne Schütze is geboren en getogen van Berlijn. Ze overleefde als tiener de Tweede Wereldoorlog, werkte als puinruimster en daarna kwam de DDR. Voor de tweede maal is deze 73-jarige dame mijn gids door het Berlijn van weleer.

De oude Schutzturm is nu een klimmuur. Foto: Allert Aalders

Anne ik wandelden al eerder door de Boxhagener Kiez in Friedrichshain. Nu staan het Samariterviertel en omgeving op het programma.

Met speciale aandacht voor twee kerken. De Evangelische Offenbarungskirhce en de Samariter Kirche.

Tijdens en na de oorlog en ook onder het SED-regime, volgens Anne ruimtes van bescherming en oppositie.

Amerikaanse steun voor Berliner Stadtschloss

Werd gisteren nog bekendgemaakt dat Berlijn met Lotto-gelden de instortende Gedächtnis-Kirche probeert te redden, vandaag meldt de Morgenpost dat een Amerikaanse miljonair geldt inzamelt om de bouw van het Berliner Stadtschloss financieel te steunen.

Zo zag het Berliner Stadtschloss er rond 1900 uit.

En dat is hard nodig ook, want de stad kampt met een schuld van zo’n 60 miljard Euro. Geschat wordt dat de herbouw van het stadskasteel 552 miljoen kost, 80 miljoen daarvan moet worden binnengehaald door middel van donaties.

Kulturpalast
In 2010 wil men beginnen met de bouw en in 2015 moet het nieuwe Schloss gereed zijn. Nu bouwt men niet het volledig Stadtschloss na, er wordt gezegd dat slechts de voorgevel in oude staat terugkomt. Ook moet het nieuwe kasteel een Kulturpalast worden, met ruimte voor kunst en wetenschap. Maar voorlopig is de sloop van het Palast der Republik nog in volle gang.

“Liebe Mutti: ich bin frei”

De Gensler Straße stopt abrupt. Een witte vlek op de kaart. Op Berlijnse plattegronden uit de DDR-tijd is geen spoor te vinden van Hohenschönhausen, de inmiddels beruchte gevangenis. Duizenden zaten er onschuldig vast en ondergingen gruwelijke martelingen. De daders lopen veelal nog vrij rond en wonen in de buurt van de gevangenis.

Naar buiten kijken was onmogelijk.

Na de Duitse eenwording is Hohenschönhausen opengesteld voor bezoek. Oud-gevangenen geven er rondleidingen. Een van hen is Harry Santos. Hij was 28 toen hij in 1982 werd opgepakt. Samen met een vriend maakte hij plannen om te ontsnappen naar het Westen. Verraden door een vriendin.

Schweren Fall
Santos werd veroordeeld wegens ‘Vorbereitung und Planung zum illegalen Grenzübertritt im schweren Fall’ en kreeg een jaar celstraf. Negen maanden zou hij in totaal doorbrengen in gevangenissen, waarvan enkele dagen in Hohenschönhausen.

Tijgerkooi
“Ik dacht altijd dat ze me naar Prenslauer Allee in Oost-Berlijn hadden gebracht. Ik wist dat daar ook een gebouw was dat werd bewaakt. Op een steenworp afstand van mijn woning.”

Russisch wonen in Potsdam

Van twee Russen zouden de nazaten nog in de speciale kolonie wonen: de families Schisskoff en Grigorieff. Tussen Sans Souci en de Neuer Garten ligt Alexandrowka. De Russische kolonie van Potsdam. Sinds 1999 staan de huisjes met bijbehorende tuinen op de UNESCO-werelderfgoedlijst.

Het huis van de familie Schisskoff

De Pruisische koning Friedrich Wilhelm III liet de huisjes in 1826 en 1827 bouwen. Het Russisch dorp Glosovo, vlakbij Sint Petersburg, diende als voorbeeld. In totaal verrezen er dertien. Allen bestemd voor leden van een Russisch zangkoor. De oorsprong van Alexandrowka ligt in de relatie tussen de koning en de Russische tsaar Alexander.

Napoleon
Naar verluidt konden koning en de tsaar het goed met elkaar vinden. Begin negentiende eeuw sloten de Pruisen en Russen een militair verbond en Friedrich beloofde de Russen om Napoleon niet te steunen bij een aanval op het keizerrijk.

Wat weet jij nog over de DDR?

Volgens Welt Online dreigt de DDR in de vergetelheid te raken. Zo is ‘Ostalgie’ inmiddels een bekend begrip: mensen die een geromantiseerd beeld van Oost-Duitsland hebben.

DDR-Museum Berlijn

Wat weet jij eigenlijk van de voormalige Deutsche Demokratische Republiek? Wat betekent bijvoorbeeld het ‘Tal der Ahnungslosen’?

Oké, geen specifiek Berlijns-onderwerp dit keer. Maar aangezien Berlijn een soort van ‘Koude Oorlog-frontstad’ was, toch toegestaan.

Doe de ‘Wat weet je nog over de DDR-test’…

Zebra, aap of toch een kameel?

Welk dier vlogen de Amerikanen naar Berlijn om de kindertjes te vermaken? Een zebra, een aap of misschien toch een kameel? Hoeveel vliegtuigen waren er gelijktijdig in de lucht? En hoeveel Berlijners werden geholpen met de luchtbrug?

En hoe heet dit monument ook al weer?

Zestig jaar geleden werd de D-Mark ingevoerd en prompt sloot de toenmalige Sovejet-Unie de stad af. Deze actie ging de geschiedenisboeken in als ‘de blokkade van Berlijn’. Het westelijk deel van de stad werd van juni 1948 tot en met mei 1949 bevoorraad via de luchtbrug.

Geïnteresseerd in dit onderwerp? Doe dan de Luftbrücke-quiz van de Berliner Zeitung. Handig is dat je meteen te weten komt wat wél het goede antwoord is. Dus nog leerzaam ook.

Doe de quiz…

Strijd om de slachtoffers

Precies 47 jaar geleden werden de Berlijners wakker wakker in een gedeelde stad. In de nacht van 12 op 13 augustus 1961 gaf Walter Ulbricht opdracht tot de bouw van de Muur. Tot op de dag van vandaag is men er niet uit hoeveel mensen er precies bij de Muur werden vermoord.

Mauer Häuschen tegen de Muur

“Niemand had die Absicht, eine Mauer zu errichten,” waren de befaamde woorden van SED-partijvoorzitter Ulbricht, kort voor de bouw van de Muur. Binnen enkele weken viel echter al het eerste slachtoffer. Günter Litfin werd op 24 augustus door DDR-grenswachten doodgeschoten tijdens zijn vlucht van Oost naar West.

Keine blasse Ahnung
In het Berlijn van vandaag is weinig te merken van de ‘Jahrestag des Mauerbaus’. De meeste toeristen hebben ‘Keine blasse Ahnung’ en fotograferen Checkpoint Charlie, zoals op elke andere dag.