Russisch wonen in Potsdam

Van twee Russen zouden de nazaten nog in de speciale kolonie wonen: de families Schisskoff en Grigorieff. Tussen Sans Souci en de Neuer Garten ligt Alexandrowka. De Russische kolonie van Potsdam. Sinds 1999 staan de huisjes met bijbehorende tuinen op de UNESCO-werelderfgoedlijst.

Het huis van de familie Schisskoff

De Pruisische koning Friedrich Wilhelm III liet de huisjes in 1826 en 1827 bouwen. Het Russisch dorp Glosovo, vlakbij Sint Petersburg, diende als voorbeeld. In totaal verrezen er dertien. Allen bestemd voor leden van een Russisch zangkoor. De oorsprong van Alexandrowka ligt in de relatie tussen de koning en de Russische tsaar Alexander.

Napoleon
Naar verluidt konden koning en de tsaar het goed met elkaar vinden. Begin negentiende eeuw sloten de Pruisen en Russen een militair verbond en Friedrich beloofde de Russen om Napoleon niet te steunen bij een aanval op het keizerrijk.

Soldaatmuzikanten
Toen er in 1812 zo’n zestig gevangen genomen Russische soldaten naar Potsdam werden gebracht, vormde Friedrich een Russisch zangkoor. Het koor werd ingelijfd bij het Pruisische leger en bleef verbonden aan het hof. Als er ’soldaatmuzikanten’ overleden, stuurde Alexander weer nieuwe Russen.

Mannelijke erfgenamen
De huizen zijn gebouwd rond een Andreas Kruis; als eerbetoon aan de Russische heilige Andreas. Friedrich Wilhelm stelde dat alleen getrouwde mannen de huizen mochten bewonen en dat de huisjes niet verkocht mochten worden. Alleen mannelijke erfgenamen hadden het recht om in de huizen te blijven. Veel panden kwamen hierdoor weer in het bezit van de koninklijke familie, die ze ter beschikking stelde aan anderen.

Renovatie en museum
De kolonie doorstond de Tweede Wereldoorlog redelijk onbeschadigd, maar werd in de DDR-tijd nauwelijks onderhouden. Na de Duitse eenwording verkocht Potsdam enkele huizen aan burgers. De nieuwe bewoners waren verplicht hun huis terug te brengen in oorspronkelijke staat. Nogal een opgave; omdat bijna niemand wist hoe de oude huizen er precies hadden uitgezien. Sinds enkele jaren is een van de huizen, Haus nummer 2, ingericht als museum en te bezichtigen.

Alexandrowka in Siberië
Overigens heeft Rusland zelf ook zijn ‘Alexandrowka’. Bij haar troonsbestijging in 1762 riep tsarina Catharina de Grote, van oorsprong Duits, haar landgenoten op om naar Rusland te komen. Zo ontstond uiteindelijk het Duitse dorp Alexandrowka in Siberië.