Clärchens Ballhaus voert je mee naar het Berlijn van de jaren ‘20. Aan de buitenkant ademt het pand vergane glorie, maar aan de grote balzaal is de grandeur van weleer te herkennen. Clärchens staat voor honderd jaar Berlijnse dansgeschiedenis.
Schwofen bis in die Puppen bij Clärchens Ballhaus
Na werkdagen zijn het vooral toeristen die de dansvloer bevolken. Maar op zondagmiddag is Clärchens weer van de oude Berliners en Berlinerinnen. Zoals het hoort en zoals het al bijna een eeuw gaat.
Tanzlokal met spiegelzaal
Fritz Bühler opende op 13 september 1913, in een hof aan de Auguststraße, ‘Bühlers Ballhaus’. Bühler moest echter in dienst tijdens de Eerste Wereldoorlog en kwam in 1914 om bij gevechten in Frankrijk.
Zijn weduwe, Clara, nam de leiding over en aan haar dankt de zaak zijn naam: ‘Clärchens Ballhaus’. Clara bleef ruim veertig jaar de baas van het ‘Tanzlokal’.
Sinds 2005 heet Clärchens Ballhaus eigenlijk Ballhaus Mitte. Maar Clärchens is een begrip in Berlijn en “Ick jeh bei Clärchens” een gevleugelde uitdrukking. Zodoende gebruiken de huidige eigenaren de oorspronkelijke naam. Ballhaus Mitte vind je alleen in kleine lettertjes terug op de menukaart. De wisseling van eigenaar zorgde voor nogal wat opschudding; men was bang dat het familiebedrijf de deuren zou sluiten.
Pracht en praal
Hou oud het pand precies is, weet niemand. De bouwakten gingen verloren in het oorlogsgeweld. Het Tanzlokal had tot in de jaren ‘40 twee zalen. Beneden danste het ‘gewone volk’. De spiegelzaal, met al zijn pracht en praal, was het domein van de vooraanstaande Damen und Herren.
Het reclamebord boven de ingang. Geschilderd door Otto Dix.
Feesten verboden
Ook de Tweede Wereldoorlog liet zijn sporen na in Clärchens. In 1944 werden alle ‘öffentlichen Veranstaltungen nicht kriegsgemäßen Charakters’ verboden. Geen muziek en feesten meer in Clärchens Ballzaal.
Casino voor soldaten
Toch organiseerde Clara in de benedenzaal nog bijeenkomsten. Wat er precies gebeurde met de spiegelzaal is niet bekend. Na de verbouwing in 2005 vond men er kaarten van de Duitse Wehrmacht.
Vermoedt wordt dat de bovenzaal werd gebruikt als een casino voor legerofficieren of als ontmoetingsplek voor hoge Wehrmachtstrategen. Clara heeft de beschadigde spiegelzaal na de oorlog niet meer geopend. De laatste jaren is de zaal weer in gebruik. Echter niet gerausteerd. Zilveren lange slierten bedekken de wanden waar eerst grote spiegels de zaal sierden.
Berlin Alexanderplatz
Clärchens heeft ook zijn plek in de literatuur en kunst. Franz Biberkopf, de hoofdpersoon uit Alfred Doblins roman Berlin Alexanderplatz, is er stamgast. De Berlijnse kunstenaar Heinrich Zille had zijn vaste tafel in de balzaal waaraan hij tekende. Het blauwe bord boven de ingang, met een dansend paartje, is weer geschilderd door Otto Dix. De afbeelding wordt nog steeds gebruikt in reclames voor de zaal.
Clara trouwde uiteindelijk nog twee maal. Na haar terugtreden in 1967, nam haar stiefdochter de leiding over. Clärchen overleed in 2003 en kort daarna verkocht de familie het Tanzlokal.
De spiegelzaal is weer open, geloof sinds dit jaar. Er worden tangolessen gegeven. Machtige zaal om te zien, omdat er bijna niets aan gedaan is ter restauratie.