Strijd om de slachtoffers

Precies 47 jaar geleden werden de Berlijners wakker wakker in een gedeelde stad. In de nacht van 12 op 13 augustus 1961 gaf Walter Ulbricht opdracht tot de bouw van de Muur. Tot op de dag van vandaag is men er niet uit hoeveel mensen er precies bij de Muur werden vermoord.

Mauer Häuschen tegen de Muur

“Niemand had die Absicht, eine Mauer zu errichten,” waren de befaamde woorden van SED-partijvoorzitter Ulbricht, kort voor de bouw van de Muur. Binnen enkele weken viel echter al het eerste slachtoffer. Günter Litfin werd op 24 augustus door DDR-grenswachten doodgeschoten tijdens zijn vlucht van Oost naar West.

Keine blasse Ahnung
In het Berlijn van vandaag is weinig te merken van de ‘Jahrestag des Mauerbaus’. De meeste toeristen hebben ‘Keine blasse Ahnung’ en fotograferen Checkpoint Charlie, zoals op elke andere dag.

Symbool
Natuurlijk zijn er de officiële plichtplegingen. Kransen worden gelegd door de Berlijnse burgervader Klaus Wowereit (SPD) en andere politici. De president van de Bondsdag, Norbert Lammert (CDU), noemt de Muur een symbool van “Entsetzlicher politischer Verirrung und damit verbunden mit vielen menschlichen Tragödien”. Maar om hoeveel slachtoffers gaat het nu?

Checkpoint Charlie vs. Gedenkstätte
De instanties komen er niet uit, zo meldt der Tagesspiegel. Volgens Alexandra Hildebrandt, directeur van het Mauermeseum, stierven er 1.303 mensen. Waarvan 185 DDR-burgers tijdens hun vluchtpoging over de Ostsee, 74 bij de buitengrens en 222 bij de Berlijnse Muur zelf.

Het Gedenkstätte Berliner Mauer en het Zentrum voor Zeithistorische Forschung in Potsdam geven andere cijfers. Zij gaan uit van 136 dodelijke slachtoffers bij de Berlijnse Muur. Het verschil in de aantallen die de organisaties naar buiten brengen, zit in het feit dat Hildebrandt lichamen meetelt van overledenen die zijn gevonden in de grenswateren en DDR-grenswachten die zelfmoord pleegden. “Viele waren überfordert und haben Selbstmord begangen, auch sie sind Opfer,” reageert Hildebrandt in der Tagesspiegel.

Meer slachtoffers
Het Zentrum voor Zeithistorische Forschung ziet dit anders. Zo zegt een medewerker: “Wer unter den Grenzern Selbstmord beging, tat dies meist aus privaten Gründen. Außerdem sind Wasserleichen ungeprüft zu Maueropfern erklärt worden.“

HIldebrandt laat weten dat haar onderzoek nog niet is gesloten. Ze verwacht dat het aantal dodelijke slachtoffers de komende jaar alleen nog maar zal stijgen.

Zie ook: ‘Die Berliner Mauer: feiten op een rij’

(Bron: Der Tagesspiegel)